Այսօր՝ պանիրով քատայիֆ

Քատայիֆը միայն բաղադրիչ մը կամ աղանդեր մը չէ․ ան կ՛ըլլայ խոհարարական պատմութեան մէկ մասը, որ ժամանակի ընթացքին հիւսուած է Արեւելեան Միջերկրականի բազմազան մշակոյթներուն միջեւ։

Թէեւ անոր ծագումը հին է, բայց իր ամենամեծ զարգացումը ունեցաւ Օսմանեան կայսրութեան շրջանին, ուր դարձաւ արքունական խոհանոցի նրբաճաշակ քաղցրեղէններու խորհրդանիշ մը։ Այդ օրերուն քատայիֆը կը պատրաստուէր մեծ խնամքով եւ կը համադրուէր մեղրով, շաքարակալով, ընկուզեղէններով եւ պանիրով՝ յատուկ առիթներու համար։

Այնուամենայնիւ, անոր արմատները հաւանաբար աւելի հին են։ Ոմանք զայն կը կապեն միջնադարեան արաբական աշխարհի բարակ խմորներու արհեստին հետ եւ նման ուտեստներու, ինչպէս ֆիլօ խմորը, որ կը ցոյց տայ թէ ան կը պատկանի ոչ թէ մէկ մշակոյթի, այլ՝ ընդհանուր ժառանգութեան։

Օսմանեան կայսրութեան ընդարձակման հետ, քատայիֆը ճամբորդեց եւ փոխակերպուեցաւ։ Ան հասաւ Թուրքիա, Յունաստան, Լիբանան, Սուրիա եւ Պալքաններ, եւ իւրաքանչիւր վայրի մէջ ստացաւ տեղական երանգներ՝ ըստ բաղադրիչներու եւ համերու։

Իսկ ինչպէ՞ս մտաւ հայկական խոհանոց

Իրականութեան մէջ, քատայիֆը «չմտաւ» հայկական խոհանոց մէկ յստակ պահու։ Աւելի շուտ, ան դարձաւ բնական գործընթացի մէկ մաս։ Դարեր շարունակ հայերը ապրեցան նոյն Օսմանեան աշխարհին մէջ՝ բաժնելով շուկաները, բաղադրիչները եւ խոհարարական սովորութիւնները այլ ժողովուրդներու հետ։

Այդ պայմաններուն մէջ քատայիֆը արդէն ծանօթ էր եւ արժեւորուած։ Անգամ շատ հայ խոհարարներ ներգրաւուած էին կարեւոր խոհանոցներու մէջ՝ իրենց գիտելիքը ներդնելով եւ նպաստելով այս պատրաստութիւններու տարածման։

Ժամանակի ընթացքին, ինչպէս միշտ կ՛ըլլայ խոհանոցին մէջ, իւրաքանչիւր մշակոյթ զայն իր ձեւով վերափոխեց։ Այսպէս, քատայիֆը նաեւ ստացաւ հայկական երանգ՝ համերու հաւասարակշռութիւն, ընկուզեղէններու առատ գործածութիւն, նուրբ բոյրեր եւ իւրաքանչիւր ուտեստի մէջ ներդաշնակութեան որոնում։

https://youtu.be/8pCAM3PX1Bk  

https://www.instagram.com/reel/DXKx8VLtCWR/?igsh=MWp6ODBia2p4eGZkeg==